Connect with us

12# Υπεύθυνη Κατανάλωση & Παραγωγή

Το lockdown αύξησε την προσφορά αλλά μείωσε και τη σπατάλη τροφίμων;

Δημοσιεύτηκε

on

Αυξήθηκε η προσφορά τροφίμων την περίοδο του lockdown αλλά η σπατάλη παραμένει σημαντικό πρόβλημα, όπως δείχνουν στοιχεία που παραχώρησε στο csrindex η Τράπεζα Τροφίμων αλλά και οι κ.κ. Προκόπης Κ. Θεοδωρίδης, Αν. Καθηγήτη Μάρκετινγκ και Θεοφάνης Β. Ζαχαράτος, Υποψήφιος Διδάκτορας από το Πανεπιστήμιο Πατρών που διενήργησαν πανελλαδική έρευνα για το θέμα. 

Της Σοφίας Εμμανουήλ (semmanouil@gmail.com)

Είναι ενδεικτικό ότι από την αρχή του έτους οι προσφορές στην Τράπεζα Τροφίμων ξεπερνούν τους 630 τόνους (βλ. πίνακα), με αύξηση 50% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι. Ειδικά τον Απρίλιο, εν μέσω καραντίνας σημειώθηκε ρεκόρ, με σχεδόν 260 τόνους, τον Μάιο οι προσφορές ξεπέρασαν τους 140 ενώ τον Ιούνιο ήδη σε λίγες ημέρες οι προσφορές ξεπερνούν τους 25 τόνους.

Η προσφορά, που καταδεικνύει τα αυξημένα αντανακλαστικά της κοινωνίας για κάλυψη των έκτακτων αναγκών που ανέδειξε η πανδημία στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, σε μεγάλο βαθμό αφορά και σε προϊόντα τα οποία δεσμεύθηκαν στα ράφια των κλειστών καταστημάτων. Λόγω του lockdown σημαντικές προμήθειες τροφίμων, ειδικά από τις εταιρείες εστίσης, θα μπορούσαν να καταλήξουν στα σκουπίδια εάν δεν υπήρχε ο μηχανισμός για την αξιοποίησή τους και τη διάθεσή τους σε ανθρώπους που τα έχουν ανάγκη.  

Ο Προκόπης Κ. Θεοδωρίδης, Αν. Καθηγήτης Μάρκετινγκ στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας, που παρακολουθεί το θέμα της σπατάλης τροφίμων τα τελευταία 2,5 με 3 χρόνια, αναφέρει στο csrindex ότι εν μέσω πανδημίας δεν σημειώθηκε μεγάλη αλλαγή στην καταναλωτική συμπεριφορά, ειδικά μετά και τις αλλαγές που δρομολόγησε η οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας. “Δεν έχει αλλάξει η συμπεριφορά μας απέναντι σε αυτό που πετάμε” τονίζει αναφερόμενος στα στοιχεία της έρευνας που εκπόνησε με τον υποψήφιο Διδάκτορα Θεοφάνη Β. Ζαχαράτο, που έδειξαν ότι “οι 6 στους 10 πετάμε σκουπίδια”. Εξηγεί ότι το μεγάλο πρόβλημα είναι κυρίως στα αστικά κέντρα και στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, καθώς οι κάτοικοι στην επαρχία σε μεγάλο βαθμό ανακυκλώνουν τα τρόφιμα. 

Σημειώνει πάντως ότι τα τελευταία χρόνια ο καταναλωτής έχει γίνει πιο προσεκτικός. Τόσο η κρίση που προηγήθηκε όσο και το πρόσφατο lockdown βοήθησαν να συνειδητοποιήσουμε περισσότερο το θέμα της σπατάλης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του κ. Θεοδωρίδη, 75% των καταναλωτών αναφέρουν σήμερα ότι έχουν επίγνωση της σπατάλης, όταν το 2014 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 42%.

Σημειώνει επίσης ότι έχει αλλάξει η συμπεριφορά των καταναλωτών σε σχέση με τη χρήση της λίστας, με το αντίστοιχο ποσοστό να έχει διπλασιαστεί στο ίσιο διάστημα. Εν κατακλείδι, σημειώνει ότι φαίνεται να πετάμε λιγότερα τρόφιμα αλλά το γεγονός ότι δεν μετράται ο όγκος αυτών που πετάμε καθιστά δυσχερή την πρόβλεψη για την εξέλιξη του φαινομένου. 

Τα συμπεράσματα της έρευνας

Σύμφωνα με την έρευνα, κατά τη διάρκεια του lockdown το 36% των καταναλωτών δεν πετούσε τρόφιμα, ενώ ένας στους δύο δήλωσε ότι προγραμματίζει τα γεύματα της επόμενης εβδομάδας αναγνωρίζοντας (σε ποσοστό 74,7%) τι είναι σπατάλη τροφίμων.

Η πανελλαδική έρευνα, που έλαβε χώρα τον Απρίλιο σε δείγμα 2205 νοικοκυριών έδειξε ότι οι καταναλωτές αναγκάζονται να πετάνε πιο συχνά γαλακτοκομικά (38,7%), φρούτα και λαχανικά (28%), αλλαντικά (26%), καθώς και ψωμιά και είδη φούρνου (15,1%). Ρωτήθηκαν επίσης πόση προσπάθεια χρειάστηκε να καταβάλουν στην κρίση για να μην πετούν τρόφιμα, με σχεδόν 7 στους 10 να αναφέρουν ότι κατέβαλαν σημαντική (43,8%) ή μέτρια προσπάθεια (28,8%). Επίσης έχει ενδιαφέρον ότι σχεδόν 3 στα 10 νοικοκυριά (27,4%) είπαν ότι μέσα στην κρίση κατανάλωσαν συνειδητά “ληγμένα” τρόφιμα. 

Στη διάρκεια του lockdown το πρόβλημα της σπατάλης τροφίμων μειώθηκε σύμφωνα με το 40% των νοικοκυριών (εκ των οποίων 8% το πιστεύει σθεναρά ενώ 32% συμφωνεί). Πάντως στον τομέα της διαχείρισης των ληγμένων τροφίμων, πάνω από τους μισούς καταναλωτές (53,6%) λένε ότι τα πετάνε στα σκουπίδια, το 24,8% τα ανακυκλώνει και ένα 16,9% λέει ότι τα καταναλώνει. Στο ερώτημα για το μοντέλο μείωσης της σπατάλης τροφίμων στις τρέχουσες συνθήκες, το μεγαλύτερο ποσοστό (42,3%) αναφέρει ότι καταρτίζει λίστα με τα αγαθά που χρειάζεται. Υψηλό ποσοστό (36,3%) αναφέρεται στην αποθήκευση και συντήρηση, ακολουθεί η εκδοχή του μαγειρέματος των αναγκαίων ποσοτήτων (35,5%) ή η κατανάλωση του μαγειρεμένου φαγητού τις επόμενες ημέρες (33,2%). 

Τα στοιχεία της Τράπεζας Τροφίμων

Το Ίδρυμα της Τράπεζας Τροφίμων, που έχει συμπληρώσει 25 χρόνια παρουσίας στην αγορά, ως ο κατεξοχήν φορέας με τεχνογνωσία και αποκλειστικό σκοπό την καταπολέμηση της πείνας και της σπατάλης, έχει αποκτήσει μεγάλη εμπειρία στα συγκεκριμένα θέματα. Ξεκίνησε από τον Γεράσιμο Βασιλόπουλο σε μια πολύ διαφορετική εποχή, που η σπατάλη τροφίμων δεν ήταν πρόβλημα. Σε συνέχεια της πρόσφατης οικονομικής κρίσης ωστόσο ο ρόλος του Ιδρύματος αναβαθμίστηκε, εκ των συνθηκών. Η αύξηση της ανεργίας και οι άλλες παρενέργειες της οικονομικής κρίσης, οδήγησαν σημαντική μερίδα του πληθυσμού στο φάσμα της φτώχειας. Ως αποτέλεσμα, αυξήθηκαν οι κοινωνικές ανισότητες και ανάγκες για τροφή στις πιο ευπαθείς ομάδες. Έτσι αναπτύχθηκαν τα συσσίτια, τα οποία δυστυχώς είναι ακόμη αναγκαία, καθώς τα οικονομικά προβλήματα παραμένουν βραχνάς για πολλά νοικοκυριά στην Ελλάδα ενώ το προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα διόγκωσε τα προβλήματα.

Τράπεζας Τροφίμων: Όγκος τροφίμων που συγκεντρώθηκαν το 2020 

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

70.326 KGR

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

42.916 KGR

ΜΑΡΤΙΟΣ

99.189 KGR

ΑΠΡΙΛΙΟΣ

258.727 KGR

ΜΑΙΟΣ

141.670 KGR

ΙΟΥΝΙΟΣ

25.304 KGR

ΣΥΝΟΛΟ

638.132 KGR

Ας σημειωθεί ότι τα συσσίτια στηρίζονται από την ιδιωτική πρωτοβουλία και κυρίως από εθελοντές και συνταξιούχους. Έτσι την περίοδο των περιοριστικών μέτρων όλα “πάγωσαν”, όπως μας εξηγεί στο csrindex, εκ μέρους της Τράπεζας Τροφίμων, ο Δημήτρης Νέντας. Η κατάσταση περιγράφεται ως σοκ, ειδικά το πρώτο δεκαήμερο, που διέκοψαν τη λειτουργία τους Ιδρύματα και κοινοφελείς οργανισμοί. Κάποιοι φορείς, όπως π.χ. τα γηροκομεία συνέχισαν να λειτουργούν αλλά με εξαιρετικά αυστηρά πρωτόκολλα. Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Νέντα, σταδιακά η κατάσταση άλλαξε. Οι φορείς αναπροσάρμοσαν τη λειτουργία τους και καθώς οι κοινωνικές ανάγκες γίνονταν όλο και πιο έντονες, παρακινήθηκαν και άρχισαν να προσφέρουν τρόφιμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις συσσιτίων σταμάτησε το μαγείρεμα και τα τρόφιμα προσφέρονταν σε σακούλα.

Όπως σημειώνει ο κ. Νέντας, λίγο πριν εμφανιστεί η υγειονομική κρίση η χώρα είχε αρχίσει να στέκεται στα πόδια της. Έτσι πολλοί από αυτούς που πήγαιναν στα συσσίτια είχαν αρχίσει να βρίσκουν μεροκάματα. Αλλά το lockdown τους γύρισε πίσω στα συσσίτια. Μετά τις δύο πρώτες εβδομάδες των περιοριστικών μέτρων οι ανάγκες για τρόφιμα αυξήθηκαν. Και μπορεί να θεωρούμε ότι οι εικόνες που “ταξιδεύουν” από την Ισπανία, με τις ουρές των νεόπτωχων στα συσσίτια δεν μας αφορούν, αλλά στην πραγματικότητα δεν έχουμε εφεδρίες (όπως η Ισπανία) κι αυτό μας καθιστά πιο ευάλωτους σε ένα ενδεχόμενο παράτασης της οικονομικής αβεβαιότητας. Υπό αυτές τις συνθήκες είναι πιθανόν τον Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο το πρόβλημα να δείξει τις διαστάσεις του.    

Πάντως η προφορά των εταιρειών στην Τράπεζα Τροφίμων το τελευταίο διάστημα είναι συγκινητική, τόσο από εταιρείες τροφίμων όσο και από τον ΣΕΒΤ. Το κλείσιμο της horeca οδήγησε στις εγκαταστάσεις της Τράπεζας Τροφίμων πολλές από τις συσκευασίες brands της αγοράς στο κανάλι B2B οι οποίες έμεναν αδιάθετες. Επίσης ένας άλλος παράγοντας που ανέδειξε τη δυναμική του εν μέσω πανδημίας ήταν η αλλαγή του μοντέλου κατανάλωσης.

Ο καταναλωτής στις πρώτες εβδομάδες στρεφόταν σε ξηρά τροφή και προϊόντα που μπορούσε να στοκάρει. Έτσι, αυξήθηκαν οι δωρεές σε προϊόντα ψυγείου και αναψυκτικά. Κι ενώ το 2019 οι προσφορές κατά μ.ο. δεν ξεπερνούσαν τους 90 τόνους, τον Απρίλιο του 2020 ξεπέρασαν τους 250. Συνολικά την περίοδο του lockdown προσφέρθηκαν προϊόντα όπως τυριά, γάλατα, γιαούρτια, τοματοπολτός, αναψυκτικά, ροφήματα, ζυμαρικά κ.α.. Και οι προσφορές συνεχίζονται, αυξημένες κατά μ.ο. σε σχέση με πέρυσι πάνω από 50%. Η Τράπεζα Τροφίμων διαθέτει δύο δωμάτια ψυγείων, για να συντηρεί τα προϊόντα. Τον Απρίλιο γέμισαν 3 φορές πάνω από τον περσινό μ.ο. ενώ τον Μάιο η προσφορά έφτασε μία φορά πάνω από την αντίστοιχη περσινή.

Ωστόσο πρέπει να σημειωθεί ότι καθώς η κατάσταση στην αγορά ομαλοποιείται, οι εταιρείες κάνουν πιο αξιόπιστες προβλέψεις για την κατανάλωση, γεγονός που θα οδηγήσει σε ισορροπία της προσφοράς με τη ζήτηση και άρα σε δυνητικά μικρότερα πλεονάσματα. Με την προϋπόθεση ότι τον Σεπτέμβριο το περιβάλλον θα είναι σταθερό, θα υπάρχει επάρκεια αποθέματος τροφίμων αλλά στην περίπτωση δεύτερου κύματος πανδημίας θα προκύψουν δυσκολίες. 

Τα στελέχη της Τράπεζας Τροφίμων πάντως δηλώνουν έτοιμα να διαχειριστούν τη ζήτηση. Και ήδη βρίσκονται σε επαφές με επιχειρήσεις, οι οποίες στο πλαίσιο προγραμμάτων ΕΚΕ συνδράμουν το έργο του Ιδρύματος, το οποίο σημειωτέον χρειάζεται και χρήματα, προκειμένου να δημιουργήσει ένα καλύτερο μίγμα, να αγοράσει συμπληρωματικά τρόφιμα και να ενισχύσει το σύστημα του συνεισφέροντας ταυτόχρονα στην αντιμετώπιση του φαινομένου της σπατάλης τροφίμων. 

Διαφημίσεις
Σχολιάστε

Σχολιάστε το άρθρο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

κουφωματα pvc

ΑΠΟΨΕΙΣ